Railauto 2

In onze collectie bevinden zich twee railauto’s die gebouwd zijn door de Amsterdamse automobiel en rijwielenfabriek Simplex. Het is niet precies bekend wanneer de railauto’s gebouwd zijn, zeker is wel dat zij beide al in 1926 bij de Leidsche Duinwater Maatschappij (LDM) aanwezig waren. Het is echter goed mogelijk dat de railauto’s nog ouder zijn. Simplex heeft de railauto’s vooral in toenmalig Nederlands Indië verkocht om dienst te doen op de uitgebreide smalspoornetten op de plantages. Hier werden ze gebruikt door opzichters maar ook bijvoorbeeld om de kinderen naar de scholen te brengen. Van Simplex zijn in Nederland alleen fietsen en motorfietsen bewaard gebleven. Het is dus zeer uniek dat in de collectie van ons museum twee van deze railauto’s bewaard zijn gebleven.

Zo werd de railauto door Simplex afgeleverd in open uitvoering. In dit geval is het een zespersoons uitvoering. Railauto 1 in onze collectie is een vierpersoons uitvoering. Duidelijk is op deze foto de originele viercilinder motor te zien. Waarschijnlijk werd deze geleverd door de firma Fafnir uit Aachen. Deze motoren paste Simplex ook toe in haar automobielen. Voor haar motorrijwielen werden in het begin een- of tweecilinder motoren van Fafnir toegepast. Midden in de railauto staat een grote radiateur en daarachter is de benzinetank te zien. De railauto was voorzien van een koppeling en een tweeversnellingsbak met ingebouwde keerkoppeling. Er was een handrem die bediend werd door het grote ronde handwiel. Als bedrijfsrem was een remtrommel aangebracht op de prise-as van de versnellingsbak.

Railauto 2 was rond 1970 nog vrijwel in originele staat bij de LDM aanwezig in dichte uitvoering met een donkerbruine canvas huif. De railauto werd alleen door de directie en bedrijfsleider gebruikt voor inspectieritten. In het jachtseizoen werden de jagers door de boswachter met de railauto het duin in gebracht waarbij achter de railauto een eenassige aanhanger hing voor de buit. Deze eenassige aanhanger is ook nog aanwezig in de collectie.

In de loop van de jaren zeventig werd deze railauto in eigen beheer door de LDM voorzien van een houten opbouw. Het frame waaraan de rugleuningen zaten werd afgesneden en er werden stukken uit de houten banken genomen om houten staanders op te kunnen plaatsen. Wellicht was deze verbouwing noodzakelijk geworden door schade aan de railauto. Er is een verhaal bekend dat een van de railauto’s ooit met hoge snelheid is ontspoord en van het talud van een waterwinkanaal is gestort. Van railauto 2 is aan een zijde van stalen frame vervangen door een niet origineel zwaar stuk U-profiel.

In 2006 is begonnen met de restauratie van railauto 2. Na een eerste onderzoek is besloten de railauto zo veel als mogelijk terug te brengen in de toestand zoals deze door Simplex is gebouwd. Railauto 2 is nog het meest compleet. Het belangrijkste onderdeel dat mist is de viercilinder motor. In de jaren zeventig is een eencilinder viertakt Bernard motor ingebouwd. De restauratie houdt onder meer in het herstel van de vier zitkussens, de revisie van de versnellingsbak waarbij weer een originele bedrijfsrem wordt aangebracht, een volledige revisie van het onderstel waarbij dit weer op de originele wijze wordt opgebouwd en herstel van al het houtwerk. Railauto 2 krijgt een Ford 100E-motor, zoals door Simplex de laatste jaren in de railauto's werd toegepast. Deze railauto zal eerste gereed zijn. De later ingebouwde Bernard motor zal worden gebruikt in railauto 1.