|
 |
De geschiedenis van deze wagen gaat terug tot 1899 toen de fabriek van Werkspoor in deze vierassige wagen in een serie van vier bouwde voor de Ooster Stoomtram-Maatschappij. In de wagen was een kleine postafdeling die vanaf de zijkant van de wagen door twee naar buiten draaiende deuren te bereiken was. Het bagagegedeelte had aan beide zijden een roldeur. De wagen werd afgeleverd met een kachel en drie petroleumlampen voor de binnenverlichting. De wagen werd als OSM nr. 1 in dienst gesteld op 1 april 1899 en werd hoofdzakelijk ingezet voor het nachtelijk postvervoer tussen Zeist en Arnhem. In 1909 werd de verlichting veranderd in gasverlichting, waarbij in de kopwand een lantaarn werd aangebracht als sluitsein. Nadien werden in de zijwanden brievenbussen aangebracht en werden de ramen van tralies voorzien.
Vanaf 1917 nam de OSM benzinemotorwagens in gebruik die waren voorzien van een postafdeling. De rol voor de vier postbagagewagens was daarmee uitgespeeld. Nadien werden de wagens meestal voor andere doeleinden gebruikt. Slechts twee van deze wagens overleefden de Tweede Wereldoorlog en kwamen terecht bij de opvolger van de OSM, de Nederlandsche Buurtspoorweg-Maatschappij. In 1949 beëindigde de NBM haar smalspoorbedrijf en kwam de postbagagewagen terecht bij de heer Schade in Moergestel. Aanvankelijk had deze het plan met deze wagen op een kort spoorlijntje te rijden. Van dit plan kwam echter niets terecht en de wagen kreeg een taak als duiventil. Na het overlijden van de heer Schade werd de wagen geschonken aan de Tramweg Stichting. In 1978 werd de wagen tijdelijk opgeslagen in Rotterdam en verhuisde twee jaar later naar de Electrische Museumtramlijn Amsterdam. Uiteindelijk vond de wagen in 1984 een definitief onderdak bij de Nederlandse Smalspoorweg Stichting in Katwijk en verhuisde in 1992 naar Valkenburg Z-H.
|
In 1984 werd begonnen met de restauratie van deze wagen.
In 1992 verscheen de wagen alweer op de smalspoorbaan in de Katwijkse duinen.
Uiterlijk was de wagen toen nagenoeg gereed, het afwerken van het interieur en het aanbrengen van de nodige details heeft
echter nog geruime tijd in beslag genomen. Deze postbagagewagen is het oudste voertuig in de collectie van de
Nederlandse Smalspoorweg Stichting en wordt nu geregeld gebruikt in de stoomtrein rond het Valkenburgse Meer.
In het bagagegedeelte staan net als vroeger kisten, koffers en manden.
In het postgedeelte staan de bestemmingen op de sorteervakken aangegeven en lijkt de postbeambte net uit de wagen
gestapt is.
|
|
De restauratie van de postbagagewagen, onder leiding van Dr.F.H.Bonjer, is uiteindelijk bijna een nieuwbouwproject geworden. Delen van de draaistellen, het frame en de bovenbouw konden nog benut worden, maar veel onderdelen moesten door nieuw gemaakte vervangen worden. Bewust is gekozen zo veel mogelijk oude materialen toe te passen. Oorspronkelijk had de wagen een spoorwijdte van 1067 mm, bij de Nederlandse Smalspoorweg Stichting wordt echter gereden op een spoorwijdte van 700 mm. De draaistellen moesten daarom versmald worden. De oude wielstellen waren zo slecht dat deze vervangen werden door wielstellen van oude Belgische tramrijtuigen. Speciaal voor de restauratie werd in 1984 een restauratiefonds opgericht. Vele particulieren hebben sindsdien gelden in dit fonds gestort. Uit het fonds kon de gehele restauratie worden bekostigd. De restauratie duurde met tussenpozen tot 1997.
