De organisatie die sinds 1992 de basis is onder de Stoomtrein Valkenburgse Meer is in 1970 opgericht. Van 1970 tot 1992 werden ritten verzorgd op een uitgebreid smalspoornet in de Katwijkse duinen. In 1992 verhuisde het materieel naar toen nieuwe recreatiegebied Valkenburgse Meer. Op deze locatie heeft de organisatie een enorme groei doorgemaakt. De collectie breidde uit, het museum kreeg een geregistreerde status en tal van nieuwe plannen werden uitgevoerd. Sinds enkele jaren wordt een buitenmuseum gerealiseerd waarvan het station het laatste grote gebouw is dat wordt gerealiseerd. Het is een exacte replica van het station Gorssel van de Stoomtram Zutphen-Emmerik. De oplevering is gepland voor de zomer 2011.

Zoals jullie allemaal kunnen zien gaat de bouw voorspoedig. De stenen zitten bijna allemaal op de gevel en de dakbedekking is gereed. Er wordt de komende weken volop gewerkt aan het maken van alle detailleringen. Er is binnenkort overleg tussen onze architect en GZH over de inrichting van het stationsplein. De bouw is mogelijk gemaakt door bijdragen van de gemeente Katwijk, Fonds 1818, VSB-Fonds, Muller Fonds en het Gravin van Bijlandt Fonds.

Het ontwerp van Noorderlicht architekten.

De collectie van het Nationaal Smalspoormuseum behoort met ca. 90 locomotieven en al het overige materieel tot één van de grootste smalspoorcollecties van Europa. Slechts een klein deel van deze collectie kon tot op heden aan het publiek getoond worden. Door de uitbreiding met een buitenmuseum worden de tentoonstellingsmogelijkheden sterk uitgebreid. Daarnaast zullen diverse smalspoorthema's levensecht worden nagebouwd, zodat verschillende toepassingen van smalspoor in hun eigen omgeving te zien zijn. Er bestaan plannen voor o.a. een kolenmijngang, kleiwinning bij een steenfabriek, grondverzet per smalspoor, transport per lorrie in de tuinbouw.

Het buitenmuseum zal uiteindelijk meerdere gebouwen omvatten zoals een historisch stationsgebouw, locomotievenloods en motorwagenloods en de al eerder genoemde rijtuigenloods. Alle gebouwen zullen worden gebouwd in de stijl van de originele gebouwen van de Geldersche Tramwegen die aan het begin van de vorige eeuw in de Achterhoek stonden. In de collectie van Stoomtrein Valkenburgse Meer bevinden zich locomotieven en rijtuigen van deze maatschappij zodat een historische combinatie ontstaat.

Het stationsgebouw wordt de nieuwe entree van het Nationaal Smalspoormuseum. Het zal de uitstraling hebben van een plattelandsstation met alle attributen die op zo'n station te vinden waren. De historische waarde van het smalspoor zal hierdoor nog beter tot zijn recht komen en de bezoekers zullen daardoor terug kunnen keren in de sfeer die past bij personenvervoer per stoomtrein. In combinatie met het al bestaande binnenmuseum en een treinrit rond het gehele Valkenburgse Meer kan de Stoomtrein zo verder uitgroeien als toeristische attractie.

Het ontwerp van het buitenmuseum is van de hand van Rob Bosman van architectenbureau Noorderlicht uit Delft, dat ook verantwoordelijk was voor de gebouwen van het nieuwe Aviodrome in Lelystad.

(foto: Artist-impression van Frank Foole van Noorderlicht Architecten)

Stoomtrein Valkenburgse Meer beschikt nu over een originele stoomheimachine. Deze is geschonken door het aannemersbedrijf VOBI uit Vinkeveen die de machine in het verleden heeft ingezet voor tal van weg- en waterbouwkundige projecten. De afgelopen tientallen jaren stond de heimachine nabij het station Vinkeveen.

In het buitenmuseum van de Stoomtrein Valkenburgse Meer maakt de stoomheimachine inmiddels een onderdeel uit van buitenexpositie om te laten zien hoe vroeger smalspoor werd gebruikt op bouwprojecten om bijvoorbeeld heipalen te vervoeren. Voor het thema aannemerij werd eerder door het schildersbedrijf Ladan al een keetwagen geschonken. Voor zo ver bekend is er in Nederland nog maar 1 andere stoomheimachine bewaard gebleven.

(foto: Pieter vd Ham)